Ostatnio dodane
Kalendarz odbioru odpadów 2025
Kalendarz
niedziel handlowych
w 2025 roku
niedziel handlowych
w 2025 roku
Sołecka Strategia
Rozwoju Wsi
Rozwoju Wsi
Losy powstańca, który spoczął na cmentarzu w Pobiednej
27 listopada 2025 r.
Pod koniec października, w tekście Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny pisaliśmy m.in. o mogiłach osób zasłużonych, spoczywających na Cmentarzu w Pobiednej. Wspomnieliśmy, że oprócz informacji na nagrobkach niewiele wiemy o Egeniuszu Marszu oraz Adolfie Pluto. Jednak dzięki poszukiwaniom i dociekliwym czytelnikom udało się nieco przybliżyć ich losy, a szczególnie Eugeniusza Marsza.
Eugeniusz Marsz
Eugeniusz Marsz urodził się 20 marca 1910 r. w Warszawie, w rodzinie Franciszka i Agnieszki (z domu Sobczak) Marszów.
22 lipca 1944 roku w parafii św. Wojciecha na Woli zawarł związek małżeński z Reginą Drzewiecką (ur. 9 sierpnia 1914 r. w Wilnie, córką Stanisława i Antoniny). W tym też roku urodził im się syn, który zmarł w wieku 79 lat w 2023 r.
W akcie małżeńskim figuruje jako kamieniarz, a w późniejszej dokumentacji obozu jenieckiego w Mühlberg jako kupiec.
25 lipca (trzy dni po ślubie) wstąpił do Armii Krajowej w stopniu plutonowego i przyjął pseudonim "Rympała" (numer legitymacji AK: 31187). Stopień plutonowego zdobył prawdopodobnie w okresie międzywojennym.
Otrzymał przydział do Oddziału:
- III Obwód "Wola" Warszawskiego Okręgu AK - dowódca mjr/ppłk. Jan Tarnowski "Waligóra",
- 2 Rejon (Koło "XXIII-32"- cmentarze ) - dowódca por./kpt. Wacław Stykowski "Hal",
- IV Zgrupowanie / 4 Kompania - dowódca ppor. Herman Głowacki "Prus",
- pluton 344 - dowódca plut. N.N. "Oskierko".
Nie posiadamy dokładnych informacji dotyczących szlaku bojowego podczas Powstania Warszawskiego Eugeniusza Marsza. Możemy jedynie prześledzić drogę jego oddziału i dowódców, ponieważ 1 sierpnia 1944 r. (w dniu rozpoczęcia walk), nie wszyscy zdołali dotrzeć do swoich jednostek. Szacuje się, że mobilizacja w dzielnicach peryferyjnych (m.in. na Woli) objęła około ok. 40% stanów osobowych. Eugeniusz Marsz brał udział w walkach, prawdopodobnie zgodnie z przydziałem w książeczce wojskowej.
Pomimo zaciętych walk oddziały AK nie były w stanie wykonać postawionych przez dowództwo zadań. W nocy z 5 na 6 sierpnia rejon II kpt. "Hala" w sile ok. 140 żołnierzy wycofał się częściowo na Stare Miasto i do Śródmieścia. Walki na Woli zakończyły się wraz z wycofaniem oddziałów powstańczych 11 sierpnia. Niestety nie wiemy dokładnie, w której grupie walczył Eugeniusz Marsz.
Powstańcza Warszawa stawiała opór wojskom niemieckim jeszcze przez kilka tygodni, do 2 października 1944 r. Również 2 października 1944 roku rozkazem Naczelnego Wodza nr 36/44 został odznaczony Krzyżem Walecznych. Krzyż Walecznych jest drugim najwyższym po Virtuti Militari odznaczeniem państwowym nadawanym za męstwo i odwagę wykazaną w boju. Więcej o odznaczeniach nadawanych w czasie Powstania Warszawskiego można przeczytać tutaj https://www.sppw1944.org/index.html?/pamiec/odznaczenia.html
Po 63 dniach walki, kapitulacja zastała Eugeniusz Marsza wśród rannych i chorych. Stąd 11 października 1944 r. (trzecim transportem wermachtu) został przewieziony do obozu jenieckiego w Mühlberg, 304 N Stammlager IV B Reserre Lazarett Zeithain, w którym polska służba medyczna zorganizowała Polski Szpital Wojskowy w Zeithain (pierwotna nazwa Szpital Jeńców AK i Internowanych w Zeithain). Na miejsce dotarł 13 października i otrzymał numer jeniecki: 298982.
Niemcy opuścili obóz w nocy 21 kwietnia 1945 r., a 23 kwietnia szpital został uwolniony i włączony do szpitala Armii Czerwonej jako polski oddział "Gospitala Leontiewa". Po uwolnieniu większość jeńców wróciła do kraju lub wyjechała na Zachód.
Eugeniusz Marsz przebywał w szpitalu obozowym do 28 lipca 1945 r., a następnie został przewieziony (w grupie 15 chorych na gruźlicę), transportem naszej II armii, do sanatorium Hohenwiese (Kowary - Wysoka Łąka k. Jeleniej Góry).
Po opuszczeniu sanatorium przebywal w Pobiednej. Zmarł 7 maja 1946 r. w wieku 36 lat i został pochowany na tutejszym cmentarzu.
Nagrobek Eugeniusza Marsza na cmentarzu w Pobiednej - 22.11.2025 rok
Trwająca przez wiele powojennych lat wroga atmosfera wobec AK spowodowała, że inskrypcja na krzyżu była celowo niszczona i zamalowywana. Niektórzy mieszkańcy Pobiednej jednak, co jakiś czas ją odnawiali, powielając widoczne jeszcze treści. Być może właśnie wtedy doszło do częściowej zmiany danych. Z pozyskanych z Muzeum Powstania Warszawskiego dokumentów wynika, że Eugeniusz Marsz posiadał stopień plutonowego (nie porucznika), miał pseudonim "Rympała" (nie "Czarny"), był odznaczony Krzyżem Walecznych (nie ma potwierdzenia o odznaczeniu orderem Wirtuti Militari - czasami przyczyną są luki w dokumentacji spowodowane szczególnymi warunkami konspiracji).
Pamięć o bohaterze i jego tragicznych losach przetrwała do dzisiaj, będziemy więc dążyć do jak najszybszej aktualizacji inskrypcji na nagrobku.
Dzięki mieszkankom Pobiednej, które utrzymują kontakt z potomkami Eugeniusza Marsza mieszkającymi w Warszawie, mamy nadzieję, na pozyskanie dodatkowych informacji, którymi niezwłocznie się podzielimy. Nadal też liczymy na państwa wspomnienia, być może ktoś jeszcze coś dopowie.
Opracował: Leszek Bartnik i Elżbieta Radecka na podstawie materiałów pozyskanych od czytelników i mieszkańców Pobiednej, oraz dostępnych publikacji:
https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/eugeniusz-marsz,30044.html
https://www.dws-xip.com/PW/formacje/pw2082.html
https://www.tlw.waw.pl/polski-szpital-wojskowy-w-zeithain-szpital-jencow-armii-krajowej-2/
https://wiadomosci.onet.pl/kraj/ii-wojna-swiatowa-wspomnienia-polakow-jencow-obozu-w-zeithain-czesc-ii/p476sy8
Jeśli posiadasz wspomnienia lub historie związane tym tematem lub w ogóle z Pobiedną lub chciałabyś/chciałbyś zaproponować temat? Skontaktuj się z nami, pisząc maila na adres: pobiedna@op.pl
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz tekst do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat Pobiednej, zapraszamy ponownie do naszego serwisu.
Eugeniusz Marsz
Eugeniusz Marsz urodził się 20 marca 1910 r. w Warszawie, w rodzinie Franciszka i Agnieszki (z domu Sobczak) Marszów.
22 lipca 1944 roku w parafii św. Wojciecha na Woli zawarł związek małżeński z Reginą Drzewiecką (ur. 9 sierpnia 1914 r. w Wilnie, córką Stanisława i Antoniny). W tym też roku urodził im się syn, który zmarł w wieku 79 lat w 2023 r.
W akcie małżeńskim figuruje jako kamieniarz, a w późniejszej dokumentacji obozu jenieckiego w Mühlberg jako kupiec.
25 lipca (trzy dni po ślubie) wstąpił do Armii Krajowej w stopniu plutonowego i przyjął pseudonim "Rympała" (numer legitymacji AK: 31187). Stopień plutonowego zdobył prawdopodobnie w okresie międzywojennym.
Otrzymał przydział do Oddziału:
- III Obwód "Wola" Warszawskiego Okręgu AK - dowódca mjr/ppłk. Jan Tarnowski "Waligóra",
- 2 Rejon (Koło "XXIII-32"- cmentarze ) - dowódca por./kpt. Wacław Stykowski "Hal",
- IV Zgrupowanie / 4 Kompania - dowódca ppor. Herman Głowacki "Prus",
- pluton 344 - dowódca plut. N.N. "Oskierko".
Nie posiadamy dokładnych informacji dotyczących szlaku bojowego podczas Powstania Warszawskiego Eugeniusza Marsza. Możemy jedynie prześledzić drogę jego oddziału i dowódców, ponieważ 1 sierpnia 1944 r. (w dniu rozpoczęcia walk), nie wszyscy zdołali dotrzeć do swoich jednostek. Szacuje się, że mobilizacja w dzielnicach peryferyjnych (m.in. na Woli) objęła około ok. 40% stanów osobowych. Eugeniusz Marsz brał udział w walkach, prawdopodobnie zgodnie z przydziałem w książeczce wojskowej.
Pomimo zaciętych walk oddziały AK nie były w stanie wykonać postawionych przez dowództwo zadań. W nocy z 5 na 6 sierpnia rejon II kpt. "Hala" w sile ok. 140 żołnierzy wycofał się częściowo na Stare Miasto i do Śródmieścia. Walki na Woli zakończyły się wraz z wycofaniem oddziałów powstańczych 11 sierpnia. Niestety nie wiemy dokładnie, w której grupie walczył Eugeniusz Marsz.
Powstańcza Warszawa stawiała opór wojskom niemieckim jeszcze przez kilka tygodni, do 2 października 1944 r. Również 2 października 1944 roku rozkazem Naczelnego Wodza nr 36/44 został odznaczony Krzyżem Walecznych. Krzyż Walecznych jest drugim najwyższym po Virtuti Militari odznaczeniem państwowym nadawanym za męstwo i odwagę wykazaną w boju. Więcej o odznaczeniach nadawanych w czasie Powstania Warszawskiego można przeczytać tutaj https://www.sppw1944.org/index.html?/pamiec/odznaczenia.html
Po 63 dniach walki, kapitulacja zastała Eugeniusz Marsza wśród rannych i chorych. Stąd 11 października 1944 r. (trzecim transportem wermachtu) został przewieziony do obozu jenieckiego w Mühlberg, 304 N Stammlager IV B Reserre Lazarett Zeithain, w którym polska służba medyczna zorganizowała Polski Szpital Wojskowy w Zeithain (pierwotna nazwa Szpital Jeńców AK i Internowanych w Zeithain). Na miejsce dotarł 13 października i otrzymał numer jeniecki: 298982.
Niemcy opuścili obóz w nocy 21 kwietnia 1945 r., a 23 kwietnia szpital został uwolniony i włączony do szpitala Armii Czerwonej jako polski oddział "Gospitala Leontiewa". Po uwolnieniu większość jeńców wróciła do kraju lub wyjechała na Zachód.
Eugeniusz Marsz przebywał w szpitalu obozowym do 28 lipca 1945 r., a następnie został przewieziony (w grupie 15 chorych na gruźlicę), transportem naszej II armii, do sanatorium Hohenwiese (Kowary - Wysoka Łąka k. Jeleniej Góry).
Po opuszczeniu sanatorium przebywal w Pobiednej. Zmarł 7 maja 1946 r. w wieku 36 lat i został pochowany na tutejszym cmentarzu.
Nagrobek Eugeniusza Marsza na cmentarzu w Pobiednej - 22.11.2025 rok
Trwająca przez wiele powojennych lat wroga atmosfera wobec AK spowodowała, że inskrypcja na krzyżu była celowo niszczona i zamalowywana. Niektórzy mieszkańcy Pobiednej jednak, co jakiś czas ją odnawiali, powielając widoczne jeszcze treści. Być może właśnie wtedy doszło do częściowej zmiany danych. Z pozyskanych z Muzeum Powstania Warszawskiego dokumentów wynika, że Eugeniusz Marsz posiadał stopień plutonowego (nie porucznika), miał pseudonim "Rympała" (nie "Czarny"), był odznaczony Krzyżem Walecznych (nie ma potwierdzenia o odznaczeniu orderem Wirtuti Militari - czasami przyczyną są luki w dokumentacji spowodowane szczególnymi warunkami konspiracji).
Pamięć o bohaterze i jego tragicznych losach przetrwała do dzisiaj, będziemy więc dążyć do jak najszybszej aktualizacji inskrypcji na nagrobku.
Dzięki mieszkankom Pobiednej, które utrzymują kontakt z potomkami Eugeniusza Marsza mieszkającymi w Warszawie, mamy nadzieję, na pozyskanie dodatkowych informacji, którymi niezwłocznie się podzielimy. Nadal też liczymy na państwa wspomnienia, być może ktoś jeszcze coś dopowie.
Opracował: Leszek Bartnik i Elżbieta Radecka na podstawie materiałów pozyskanych od czytelników i mieszkańców Pobiednej, oraz dostępnych publikacji:
https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/eugeniusz-marsz,30044.html
https://www.dws-xip.com/PW/formacje/pw2082.html
https://www.tlw.waw.pl/polski-szpital-wojskowy-w-zeithain-szpital-jencow-armii-krajowej-2/
https://wiadomosci.onet.pl/kraj/ii-wojna-swiatowa-wspomnienia-polakow-jencow-obozu-w-zeithain-czesc-ii/p476sy8
Jeśli posiadasz wspomnienia lub historie związane tym tematem lub w ogóle z Pobiedną lub chciałabyś/chciałbyś zaproponować temat? Skontaktuj się z nami, pisząc maila na adres: pobiedna@op.pl
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz tekst do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat Pobiednej, zapraszamy ponownie do naszego serwisu.
Dołącz do nas
Kalendarium
Czy wiesz, że...
Panorama
Wirtualny cmentarz
osoby zainteresowane ich wykorzystaniem (w całości, lub części) proszone są o uprzedni kontakt z redakcją serwisu www.pobiedna.pl.
copyright © pobiedna.pl 2007-2025